یائسگی در زندگی یک زن به زمانی گفته می شود که فعالیت تخمک سازی در تخمدان ها متوقف می شود و قاعدگی ماهانه به پایان می رسد. این زمان در افراد با توجه به نژاد و ژنتیک و تفاوت های فردی متغیر است ولی معمولا بین سنین ۴۵ تا ۵۵ سال اتفاق می افتد. چندین سال قبل از قاعدگی به علت تغییراتی که در سطح هورمون ها اتفاق می افتد برخی علائم یائسگی رخ می دهند، علاوه بر قاعدگی های نامرتب، علائمی مانند گر گرفتگی، تعریق شبانه، اختلالات خواب و خشکی واژن از جمله علائمی هستند که چند سال پیش از یائسگی ممکن است بروز کنند.
یائسگی چیست
یائسگی یک بخش طبیعی از دوران زندگی یک زن است که نیازی به درمان ندارد. اما تغییرات آزار دهنده ای که قبل و بعد از یائسگی رخ می دهند نیاز به درمان دارند. از نظر تعریف دقیق، یائسگی به زمانی گفته می شود که ۱۲ ماه از قاعدگی قبلی گذشته باشد. میانگین سن یائسگی ۵۱ سال است هر چند که این سن بین ۴۵ تا ۵۵ سال متغیر است. اگر خانمی زودتر از ۴۵ سالگی یائسه شود، به آن یائسگی زودرس گفته می شود. در فرد بالای ۴۵ سال اگر قطع کامل قاعدگی برای یک سال اتفاق بیفتد و سایر علائم یائسگی مانند گرگرفتگی و خشکی واژن هم وجود داشته باشد، تشخیص یائسگی قطعی است و نیازی به انجام آزمایش های اضافی تر نمی باشد. برای مطالعه ببیشتر درباره یائسگی زودرس و پوکی استخوان کلیک کنید.
در رابطه با افرادی که رحم ندارند، یعنی به علت خونریزی یا بیماری و یا جراحی رحم برداشته شده ولی تخمدان ها را داشته باشند، تشخیص یائسگی کمی سخت است. در این شرایط با توجه به این که قاعدگی فرد از مدتها قبل قطع شده است وجود سایر علائم یائسگی مانند گرگرفتگی و خشکی واژن شک به یائسگی را بر می انگیزد.
اولین علامت یائسگی
بسیاری از بانوان در دوره حول و هوش یائسگی متوجه تغییراتی در قاعدگی خود می شوند، این تغییرات شامل موارد زیر می شود :
- قاعدگی که بیشتر یا کم تر از حد نرمال باشد
- قاعدگی هایی که طول دوران آن بیشتر یا کمتر از حد نرمال باشد
در چه زمان قاعدگی های این دوره طبیعی تلقی می شوند؟
- زمانی که فواصل خونریزی های رحمی کمتر از سه هفته باشد.
- خونریزی های شدید و سنگین
- لکه بینی بین قاعدگی
- هر گونه خونریزی پس از یائسگی
روش های پیشگیری از بارداری در حول یائسگی
اگر چه عموما بعد از ۴۵ سال قدرت باروری در خانم ها بسیار کم می شود، ولی در فردی که عادت ماهیانه به صورت مرتب انجام می شود و فرد رابطه جنسی منظمی دارد، احتمال بارداری وجود داشته و جلوگیری از بارداری ضروری می باشد.
پس از سن ۴۵ سالگی استفاده از کلیه روش های ضد بارداری هورمونی ممنوع می باشد و اگر فرد تا این زمان از روش های هورمونی استفاده کرده است برای تغییر آن لازم است تا با متخصص زنان مشورت کند. دکتر پوربرفه ای متخصص زنان در شیراز برای بیمار خود بهترین روش را پیشنهاد می دهند. زمانی که برای مدت ۱۲ ماه عادت ماهیانه متوقف شده باشد، نیازی نیست که فرد از روش جلوگیری خاصی استفاده کند.
علائم یائسگی
هنگامی که فعالیت تخمدان ها متوقف می شوند، سطح استروژن کاهش پیدا می کند. برخی از بانوان ممکن است هیچ گونه علائمی نداشته باشند و برخی بسیار کم و اغلب بانوان از یک یا دو مورد از علائم یائسگی رنج می برند. شایع ترین علائم یائسگی در ادامه بیان شده است.
گرگرفتگی در دوران یائسگی
گرگرفتگی معمولا با احساس گرما در صورت و بالای تنه ایجاد می شود که این احساس در بقیه قسمت های بدن هم پخش می شود و معمولا دو تا چهار دقیقه زمان می برد. برخی از خانم ها در حین گرگرفتگی عرق می کنند، تعداد دفعات گرگرفتگی در افراد مختلف از یک یا دو بار در روز تا ساعتی یکبار متفاوت است.
اختلالات خواب در یائسگی
برخی از خانم ها در به خواب رفتن، یعنی آغاز خواب و طول مدت خواب مشکلاتی پیدا می کنند. بیدار شدن مکرر در حالتی که فرد در روز بعد احساس خواب آلودگی و خستگی داشته باشد.
تعریق شبانه در یائسگی
وقتی که فرد در طول شب دچار گرگرفتگی شود به آن تعرق شبانه گفته می شود و باعث می شود فرد در خواب احساس سرما یا گرما داشته باشد. این اتفاق بیشتر در طول شب رخ می دهد و باعث کاهش کیفیت خواب و به دنبال آن خستگی و بی قراری، اختلالات توجه و بدخلقی می گردد.
افسردگی در یائسگی
در طول دوران گذر از یائسگی در برخی از بانوان علائم جدید خلقی بروز می کنند. غمگین بودن، اختلال توجه، احساس بی علاقه بودن به کارهای روزمره، خوابیدن بیش از حد یا کوتاه شدن طول مدت خواب، افرادی که در گذشته سابقه اختلالات خلقی و خصوصا افسردگی داشتند در این دوران بیشتر در معرض اختلالات خلقی هستند.
خشکی واژن در یائسگی
هنگامی که سطح استروژن خون کاهش پیدا می کند بافت های درون واژن و پیشابراه، یعنی مجرای خروج ادرار خشک و نازک می شود و این باعث می شود فرد در هنگام رابطه درد و تخلیه ادرار کامل صورت نگیرد همچنین در هنگام تخلیه ادرار فرد احساس سوزش داشته باشد.
درمان یائسگی
یائسگی دورانی است که در زندگی تمامی افراد، همچون دوران بلوغ وجود دارد. دوران یائسگی چون با تغییرات هورمونی بسیاری درگیر است بر قسمت های مختلف بدن تاثیر می گذارد. توصیه می شود جهت کسب آگاهی بیشتر درباره دوران یائسگی با متخصص زنان مشاوره داشته باشید. حتی علاوه بر خود فرد، خانواده فرد هم لازم است کاملا با علائم و راهکارهای درمانی یائسگی آشنا شود. فرد و خانوداه فرد لازم است تا در ابتدا این مرحله از زندگی را بپذیرند و بر این باور باشند که یائسگی تنها پایان باروری یک زن است و نه به معنای شروع پیری و پایان فعالیت جنسی.از جنبه درمان و پیشگیری یائسگی به دلیل کاهش سطح هورمون های تخمدانی، باعث تغییراتی در سیستم قلبی عروقی، استخوان ها پوست مخاط و همچنین تغییرات روحی و روانی می شود.
روش های بهبود یائسگی
برای درمان گرگرفتگی و تعریق شبانه، از داروهای ضد تشنج می توان در درمان کمک گرفت. برخی داروهای ضدافسردگی در کاهش گرگرفتگی بسیار کمک کننده است. آمپول های جلوگیری از بارداری، که به آمپول های سه ماه و یک ماه معروف هستند برای گرفتگی برخی از بیماران موثر هستند. استروژن موجود که در برخی از گیاهان همچون سویا موجود است در کاهش گرگرفتگی موثر هستند و عوارض جانبی دارو ها را ندارند.
اما در بیشتر مطالعات این امر به اثبات رسیده است که زمانی که در اقوام سابقه سرطان سینه وجود دارد، مصرف گیاهان استروژنی منع است. به همین دلیل در کسانی که سابقه سرطان پستان وجود دارد بهتر است که استفاده نشود.
در نتیجه یائسگی در زنان باعث کاهش بروز هورمونهای جنسی، افسردگی و برخی اختلالات خلقی می گردد. درمان سریع و به موقع و مشاوره با فرد سبب می شود تا مشکلات روحی و روانی مرتبط با فرد بهتر درمان شود. بیشتر این اختلالات معمولا موقتی هستند و چند سال بعد از یائسگی از بین میروند. تحقیقات انجام شده به اثبات رسانده است که یائسگی هیچ تغییری بر میل جنسی ندارد و کاهش رابطه جنسی به دلیل تصورات فرد از خود و خشکی واژن ایجاد می شود که در مورد روابط جنسی تاثیر لیزر مونالیزا تاچ بسیار تاثیری چشمگیر دارد و می توان گفت تحولی را در زندگی زناشویی و دوران یائسگی فرد ایجاد می کند. می توان گفت تمام مشکلاتی که در مخاط و واژن دیده می شود، برطرف می شود. درمان با کمک این لیزر تقریبا تا ۶ هفته زمان می برد. بعد از این زمان تنها نیاز است تا سالیانه درمان پیگیری شود.