حاملگی خارج از رحم زمانی است که یک تخمک بارور شده در خارج از رحم لانه گزینی نماید. اغلب این اتفاق در یکی از لولههای فالوپ (به نام حاملگی لولهای) رخ میدهد، اما میتواند در دهانه رحم یا جای دیگری در ناحیه شکم نیز رخ دهد. حاملگی خارج از رحم قابل دوام نیست و می تواند عوارض جدی برای زنان باردار از جمله مرگ ایجاد کند. میزان بروز حاملگی های خارج از رحم به طور پیوسته در طول 50 سال گذشته افزایش یافته و به 1 تا 2 درصد از تمام بارداری ها رسیده است. این وضعیت یکی از علل اصلی عوارض جدی بارداری است و مسئول بیش از 75 درصد از مرگ و میر مادران در سه ماهه اول است. با این حال، پیشرفت در تکنیک های تشخیصی و درمان به طور قابل توجهی نتایج را بهبود بخشیده است. با ما تا انتهای مقاله همراه باشید تا بیشتر در این خصوص بدانید.
حاملگی خارج از رحم
حاملگی خارج رحم ناشی از رشد تخمک بارور شده در خارج از اندومتر رحم است. اگرچه حاملگی خارج رحم بیشتر در لوله های فالوپ دیده می شود، اما می توانند در تخمدان، دهانه رحم و حفره صفاق نیز رخ دهند. این وضعیت بالقوه تهدید کننده زندگی در 2 درصد از تمام بارداری ها رخ می دهد. شرایطی مانند عفونت دستگاه ادراری، آپاندیسیت، سقط خود به خودی بارداری اولیه، PID، کیست ویا پیچ خوردگی تخمدان، آبسه لوله تخمدان، ناهنجاری های آناتومیک مادرزادی یا اکتسابی عواملی هستند که فرد را مستعد حاملگی خارج از رحم می نماید.
عوامل خطر ابتلا به حاملگی خارج از رحم
عوامل خطرعبارتند از:
- درمان ناباروری شیراز یا نازایی
- درمان سقط های مکرر
- سن بالای مادر
- سیگار کشیدن
- چندین شریک جنسی
- وجود جراحی های قبلی شکم یا لگن
- در حالی که عوامل خطر مهم هستند که باید در نظر گرفته شوند، حدود نیمی از بیماران مبتلا به حاملگی خارج از رحم هیچ فاکتور خطر شناخته شده ای ندارند.
اقدامات اولیه در صورت وجود علائم
هنگامی که یک بیمار زن در سن باروری با هر ترکیبی از درد شکمی و خونریزی واژینال مراجعه می کند، باید به عنوان تشخیص زودهنگام حاملگی خارج از رحم اقدام شود. این درمان ها به منظور کاهش مرگ و میر مادران و حفظ باروری در آینده در نظر گرفته شود.
علل حاملگی خارج از رحم
تخمک بارور شده، ممکن است در هر بخشی از لوله رحم جایگزین شود و به حاملگی های لوله ای آمپولری ، آیسمی و بینابینی منجر گردد. در موارد نادر، تخمک بارور در انتهای فیمبریه ای لانه گزینی می کند. ناحیه آمپول لوله ، شایعترین محل لانه گزینی است و پس از آن ، در گیری ایسم شیوع بیشتری دارد . حاملگی بینابینی ، فقط حدود ۳ درصد تمام حاملگی های لوله ای ر ا شامل می شود.
چون لوله رحم فاقد لایه زیر مخاطی است ، تخمک بارور به سرعت در اپی تلیوم آن ، نقب می زند و زیگون در داخل دیواره عضلانی قرار می گیرد . در پیرامون زیگوت ، کپسولی از تروفوبلاست که به سرعت در حال تکثیر است وجود دارد که به لایه عضلانی مجاور تهاجم می کند و سبب فرسایش آن می شود . در همین زمان عروق خونی مادر باز می شوند و خون به داخل فضاهایی که در داخل تروفوبلاست و یا در بین آن و بافت مجاور وجود دارند فوران می کند . دیواره لوله که در تماس با زیگوت قرار دارد فقط مقاومت اندکی در برابر تهاجم تروفوبلاست اعمال می کند و تروفوبلاست بزودی در داخل آن لانه گزین ، می شوند . در حاملگی های نابه جا ، رویان یا جنین اغلب وجود ندارد یا از رشد باز می ماند .
ویژگی های بالینی حاملگی های حاملگی های خارج از رحم
تظاهرات بالینی حاملگی لوله ای یا خارج از رحمی متنوع بوده و به وقوع یا عدم وقوع پارگی بستگی دارند . زنان مبتلا، معمولا از حاملگی خود بی اطلاع بوده و یا فکر می کنند طبیعی باردار هستند، یا دچار سقط شده اند.
مشخصات کلاسیک حاملگی های خارج از رحم عبارتند از :
- درد لگنی و شکمی
- آمنوره همراه با درجاتی از لکه بینی به جای قاعدگی طبیعی
- درد شدید قسمت تحتانی شکم در صورت پارگی ، معمولا ویژگی این درد به صورت دردی تیز مشابه ضربه چاقو توصیف می گردد. درد ممکن است در هر نقطه ای از شکم احشا شود .
- اختلالات وازوموتور ، شامل سرگیجه یا سنکوب
- حساسیت شکم در لمس
- درد بسیار طاقت فرسا در حین معاینه واژینال و به ویژه حرکت دردناک سرویکس
- متورم و بر آمده شدن فورنیکس خلفی واژن به علت وجود خون در کول دو ساک.
- احساس توده حساس با قوام خمیری در یک طرف لگن
- تهوع و استفراغ همراه با درد شکم
معاینات اولیه حاملگی خارج از رحم
در معاینه دو دستی توسط متخصص زنان تقریبا در ۲۰ درصد بیماران یه توده لگنی با اندازه ۵-۱۵ سانتی متر لمس می شود. این توده تقریبا در تمام موارد، در موقعیت خلفی یا جانبی نسبت به رحم قرار دارد و به طور بارز نرم و الاستیک است. در صورت ارتشاح گسترده خون در داخل دیواره لوله رحمی ، این توده ممکن است قوام سفتی پیدا کند. در اکثر موارد به علت درد و حساسیت، امکان شناسایی ویژگی های توده به کمک لمس وجود ندارد. در مورد حاملگی دو قلویی بیشتر بدانید.
بارداری خارج از رحم چگونه درمان می شود؟
این عارضه درمان های متفاوتی دارد. و درمان آن بستگی به پارگی لوله فالوپ، مقدار هورمون در خون مادر دارد. در ابتدا شرایط جسمانی مادر بررسی می شود. در برخی موارد ممکن است بارداری خارج از رحم به خودی خود سقط شود. در مواردی که امکان سقط خود به خودی وجود نداشته باشد داروی متوترکسات برای جلوگیری از رشد بیشتر بارداری تجویز می گردد. با استفاده از روش های جراحی مانند لاپاراسکوپی با کمک سوراخ کوچکی در لوله فالوپ امکان درمان حاملگی خارج از رحم وجود دارد. در موارد بسیار منادر ممکن است با ایجاد برش در شکم فرد به حاملگی خاتمه داده شود.
خلاصه مطلب
در اخر باید گفت در صورتی که بانوان به معاینات منظم توسط متخصص زنان خود توجه داشته باشند و طبق یک برنامه ریزی مشخص هر ماه توسط متخصص زنان در شیراز چکاپ شوند می تواند تا درصد بالایی از احتمال بارداری خارج از رحمی و یا سقط مکرر جنین خودداری کنند.